Yurt dışında yürütülen bir inşaat projesinde riskler, Türkiye’deki bir projeye göre hem daha çeşitli hem de daha geç fark edilir niteliktedir. Aşağıda en sık karşılaşılan riskleri ve her biri için işin başında alınabilecek önlemleri özetliyoruz.
| Risk | Neden önemli? | Önlem |
|---|---|---|
| Kur riski | Gelir ve gider farklı para birimindeyse kâr marjı eriyebilir | Sözleşmede para birimini ve kur riskinin kime ait olduğunu yazmak |
| Yönetmelik farkları | Projenin yerel standartlara göre değiştirilmesi gerekebilir | Tasarım aşamasında yerel yönetmelik incelemesi |
| İzin süreleri | Ruhsat, iş izni ve ithalat izinleri işi geciktirebilir | İzinleri iş programına süreleriyle yazmak |
| Tedarik | Malzeme yerelde bulunamayabilir ya da gümrükte bekleyebilir | Uzun teslim süreli ve ithal kalemleri erken sipariş etmek |
| İklim | Sıcak, yağış ya da don bazı işleri durdurabilir | İş programını iklim takvimine göre kurmak |
| Sözleşme ve hukuk | Uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözümü belirsiz kalabilir | Hukuku, dili ve uyuşmazlık yolunu baştan yazmak |
| İletişim ve raporlama | Merkez ile saha arasındaki mesafe kararları geciktirir | Düzenli, yazılı ve karar odaklı raporlama |
1. Kur ve ödeme riski
Gelirin bir para biriminde, giderlerin başka bir para biriminde olduğu projelerde kur hareketleri kâr marjını kısa sürede eritebilir. Sözleşmenin para birimi, ödeme takvimi ve fiyat farkı hükümleri baştan netleştirilmelidir.
2. Yönetmelik ve standart farkları
Bir ülkede kabul gören malzeme ya da detay, başka bir ülkenin yönetmeliğine uymayabilir. Yapı, yangın, enerji ve deprem yönetmeliklerinin tasarım aşamasında incelenmesi, uygulama sırasında yeniden tasarım ihtiyacını önler.
3. İzin ve resmî süreçler
Yapı ruhsatı, yabancı personel için iş izni ve ithalat izinleri ülkeden ülkeye çok farklı sürelerde alınır. Bu süreler iş programına ayrı kalemler olarak yazılmazsa, şantiye izin beklerken durur.
4. Tedarik ve lojistik
Yerel piyasada bulunamayan ürünler ithal edilmek zorundadır; üretim, deniz ya da kara nakliyesi ve gümrük işlemleri haftalar sürebilir. Bu kalemlerin erken belirlenmesi ve siparişlerin iş programından geriye doğru planlanması gerekir. Ayrıntılar için inşaatta tedarik yönetimi yazımıza bakabilirsiniz.
5. İklim
Aşırı sıcakta betonlama, yağmur mevsiminde toprak işleri ya da dondurucu soğukta cephe uygulaması kaliteyi ve süreyi etkiler. İş programı, ülkenin iklim takvimi göz önüne alınarak kurulmalıdır.
6. Sözleşme, hukuk ve ortaklık yapısı
Uygulanacak hukuk, sözleşme dili ve uyuşmazlık çözüm yolu belirsiz bırakılmamalıdır. İş ortaklığı ya da konsorsiyumla girilen işlerde her ortağın iş bölümü, sorumluluğu ve risk payı açıkça tanımlanmalıdır.
7. İletişim ve raporlama
Mesafe, bilginin geç gelmesi demektir. Düzenli ve yazılı ilerleme raporu, merkezin ve yatırımcının sorunları zamanında görmesini sağlar. İyi bir raporun bölümlerini inşaat ilerleme raporu nasıl hazırlanır yazımızda anlattık.
Risk kaydı tutun
Bütün bu riskleri bir risk kaydında toplamak, yani her risk için olasılığı, etkisi, sorumlusu ve önlemi yazmak ve bu listeyi düzenli olarak güncellemek, uluslararası projelerde risk yönetiminin en basit ve en etkili aracıdır.
DEMAFT’ın deneyimi
DEMAFT; Türkiye, Kırgızistan, Cezayir, Kamerun ve ABD’de, yani 5 ülkede ve 4 kıtada, farklı yönetmelik, iklim ve tedarik koşullarında proje yürüttü. ABD’deki işlerimizi Maryland’de lisanslı iştirakimiz CNK Contracting LLC ile yapıyoruz. Bu deneyimi uluslararası inşaat projeleri ve yatırım öncesi değerlendirme için inşaat danışmanlığı hizmetlerimizde kullanıyoruz.
